Międzynarodowa Federacja Pogańska

Czy ktos zna i moze polecic jakis slownik terminow religioznawczo-filozoficznych, bo zauwazylem, ze czasami sie w tym gubie, szczegolnie na glebszych plaszczyznach?

Podpisuję się pod prośbą, a nawet jeśli nie ma, to może ktoś ambitny pokusi się o jakiś hand-made? ^^

Pozdrawiam,
Yuriko

Ja mam "Slownik filozofii" z serii Ksiaznicy, ale szczerze mowiac nie moge tego polecic. Wszystko jest jakos opisane na lapu-capu i wydaje mi sie, ze czesto jednostronnie i nie zawsze zgodnie z prawda. Moje przypuszczenia potwierdzila Driada (studentka filozofii) oraz Rawimir (magister filozofii). Tak wiec strzezcie sie tej pozycji

Wydane w Polsce:
1. Słownik sekt, nowych ruchów religijnych i okultyzmu / George A. Mather, Larry A. Nichols ; konsult. Alvin J. Schmidt ; przeł. Aleksandra Czwojdrak ; przekł. uzup. oraz zaopatrzył w pol. wstęp nauk., aneksy i bibliogr. Ireneusz Kamiński ; wstęp teologiczny Aleksander Posacki. Warszawa : cop. 2006.
2. Słownik religii / Mircea Eliade, Ioan P. Couliano ; przeł. z fr. Agnieszka Kuryś. Katowice : Poznań : cop. 2007.
3. Słownik wiedzy o religiach / pod red. Kazimierza Banka ; [aut.] Andrzej Szyjewski [et al.]. Bielsko-Biała : 2007.
4. Słownik terminów i zwrotów religijnych angielsko-polski / Krzysztof Czekierda. Kraków : 2004.
5. Uniwersalny leksykon bóstw / Marjorie Leach ; red. nauk. i uzup. Andrzej M. Kempiński ; [przekł. Piotr Gąsiorowski, Robert Bartołd]. Poznań : cop. 1998. (nie polecam)
6. Leksykon religii świata / Hartwig Weber ; z niem. przeł. Marek M. Dziekan. Warszawa : 2003. (płytkie)
7. Słownik etnologiczno religioznawczy / Władysław Pałubicki. Gdynia : 1992

Tyle religioznawstwo. Zawsze też zostaje "Encyklopedia religii". W sprawie filozofii niech się wypowiedzą właściwi biegli.

EDIT: no, i jeszcze "Mały słownik religioznawczy" zostaje... A hand - made to impreza na dosyć dłuuuugi czas.

Elona, tylko ile z tych slownikow jest stricte slownikami pojec, a ile na zasadzie "podstawowoe i bardzo plytkie wiadomosci na temat kilkudziesieciu religii"?

Chodzi o szerokie wyjasnienie miedzy innymi takich pojec jak "panenteizm", "immanencja", "transcendencja" (najlepiej na kilku plaszczyznach oraz w kilku ujeciach filozoficzno-religijnych), "dualizm", "monizm"," pluralizm" (z wyszczegolnionymi podtypami) itd.

Elona jest fachowcem, studiuje m.in. religioznawstwo, więc wie co poleca.

Terminy takie jak immanencja, transcendencja itd. znajdziesz np. w Słowniku Współczesnego Języka Polskiego (ja używam w celach służbowych cegły - wydania z 1997 r. pod red. prof. Bogusława Dunaja). W nim np. termin "immanentny" jest opisany jako "istniejący wewnątrz, w ramach czegoś, tkwiący, zawarty w czymś, właściwy z natury danemu przedmiotowi, zjawisku; wynikający z danego przedmiotu, zjawiska bez wpływu innych czynników zewnętrznych", a "transcendencja" jako "istnienie od zewnątrz, ponad, poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza podmiotem (umysłem) poznającym lub bytu absolutnego poza rzeczywistością", natomiast "transcendentalny" jako "przekraczający granice podmiotu (umysłu) poznającego, odnoszący się do apriorycznych form poznania, pozadoświadczalny", a "transcendentny" to "istniejący na zewnątrz czegoś, wykraczający poza coś, w szczególności istniejący poza podmiotem (umysłem) poznającym, wykraczający poza zasięg doświadczenia i poznania". Itd. Generalnie blisko religioznawczemu znaczeniu, w jakim tych słów na forum używamy.

Panteizm natomiast jest opisany jako "pogląd religijno-filozoficzny utożsamiający Boga z przyrodą, sprzeczny z wiarą w transcendencję Boga wobec świata, a także w stworzenie świata i godność osoby ludzkiej jako odrębnego podmiotu, zdolnego do dialogu z Bogiem; przeciwstawny teizmowi, niezgodny z nauką Kościoła" (cóż, prof. Dunaj jest bardzo katolicki ).

Dualizm, monizm i pluralizm są też w dużych słownikach współczesnego języka polskiego pokrótce objaśnione, bez wchodzenia w szczegóły, ale na tyle jasno, żeby używane tu pojęcia spokojnie osobie nieobeznanej z terminologią przybliżyć. Teizm, deizm, agnostycyzm i podobne najbardziej podstawowe pojęcia religioznawczo-filozoficzne również.

W wypadku pojęć najpowszechniejszych - wystarczy dodać w kontaktach gadulcowych/tlenowych kontakt pt. "infobot" ( http://www.infobot.pl ) - ma genialną funkcję wyszukiwania poszczególnych terminów w różnych słownikach (Słownik Języka Polskiego ma niestety uproszczony) - i w rozmowie z tym botem wpisać sjp [szukane słowo], żeby podał znaczenie danego terminu, jeśli jest wprowadzone w jego bazę danych. Nie zaszkodzi spróbować przed sięgnięciem do wydania papierowego. Np. w zapytaniu o monizm, infobot wyrzuca odpowiedź:

Skrótowo, ale jak najbardziej do rzeczy.

O teizmie krótko, ale też do rzeczy:


Nawet skrótową definicję henoteizmu da sie znaleźć w infobocie:
Hierogamii np. za to już nie

Sama uwielbiam skakać po odnośnikach między poszczególnymi pojęciami, to niezła rozrywka intelektualna

M.M. - takie podstawy to znam. Ale juz np. opisania poszczegolnych typow monizmu nie ma Tak szczatkowy opis panteizmu czy panenteizmy to znalazlem i na wikipedii.
Ale juz ciezko z tych skrawkow wyciagnac wnioski, czy panteizm sklania sie ku monizmowi (i jakiemu) czy dualizmowi, jak ma sie idea immanencji i transcendencji w ujeciu greckim do np. chrzescijanstwa, gdzie Jahwe jest immanentny i transcendentny, a jego immanencja wynika z transcendencji (oraz jak sie to ma do panenteizmu) itd itp.

Wlasnie problem w tym, ze bardzo podstawowe definicje mi nie wystarcza, a na studia filozoficzne czy religioznawcze poki co czasu isc nie mam Szukam wiec stricte slownika pojec religioznawczo-filozoficznych, gdzie dzieki zawezeniu tematyki bedzie mozna rozszerzyc definicje.

I nie neguje wiedzy Elony, po prostu dookreslam o co mi chodzi

Hajdamaka, obawiam się, że sama natura tego typu wydawnictwa informacyjnego, jaki reprezentuje sobą słownik ogranicza, jeżeli nie niemal uniemożliwia szerokie dywagacje na tematy, które nieuchronnie pociąga za sobą definiowanie (o ile można używać pojęcia "definiowanie" w tym przypadku) interesujących nas pojęć z pogranicza teologii, religioznawstwa, etnologii, metafizyki i innych, wiadomych nam gałęzi wiedzy. Zadaniem słownika jest podawać wyjaśnienie najprostsze, najpowszechniej akceptowane i w formie jak najbardziej przystępnej dla użytkownika źródła informacji, który nie posiada szerszej wiedzy dziedzinowej. Poza tym, zwięzłość w przekazywaniu informacji przy jednoczesnej jak najgęstszej sieci powiązań między hasłami przedmiotowymi jest czymś, do czego się dąży w całej myśli wydawnictw informacyjnych, czy to specjalnych, czy też ogólnych. "Słownik religii" pod red. Eliadego wydaje mi się tutaj czymś, co jest najbliższe poszukiwanej przez Ciebie pozycji, niemniej - jest daleki od ideału. Kompilacja różnych i licznych ujęć poglądowych jest charakterystyczna dla artykułu przeglądowego, nie zaś hasła słownikowego czy encyklopedycznego, które ma w sposób zwięzły i przystępny laikowi wskazywać najważniejsze elementy deskrypcji (tak to ujmijmy) pozycji hasłowej, a osoby poszukujące szerszych informacji odsyłać do podstawowej literatury przedmiotu. Niestety, jeżeli chcesz pracować na źródłach polskojęzycznych, zostają Ci leksykograficzne prace komparatystyczne - celem ustalenia lektury, na podstawie której hasła powstały. Najprostszym wyjściem jest zaczęcie od ogólnych słowników językowych i stopniowe zagłębianie się w dzieła coraz bardziej specjalistyczne, a następnie - wyjście poza wydawnictwa informacyjne, a przejście do literatury fachowej. Utworzenie kompendium wiedzy religioznawczo - filozoficznej, które miałoby się KIEDYKOLWIEK ukazać w formie zwartej, jedno- czy tez wielotomowej, a w dodatku prezentować możliwie najszerszy wachlarz poglądów i powiązań w obrębie rozwiązań haseł wydaje mi się czymś nierealnym, takie przedsięwzięcie pochłonęłoby ogromne kwoty, nie mówiąc o potrzebie wyartykułowania, ustalenia i uzgodnienia stanowisk między szkołami badawczymi i ośrodkami, a o nakładach pracy ludzkiej i konieczności znalezienia sztabu, jeżeli nie armii specjalistów nawet nie wspominając...
Za granicą ukazywały się wydawnictwa lepsze od polskich, ale w ich poszukiwaniu odsyłam do odpowiednich bibliografii dziedzinowych, taka kwerenda to zbyt wiele roboty jak na ten wieczór.

EDIT: dla przykładu - spójrz, jak długo i jak ciężkie były prace nad "Encyklopedią religii", która bardzo odbiega od ideału, a przy cenie niemal 900 PLN jest prawie nieosiągalna dla zwykłego czytelnika, który musi jej szukać w specjalistycznych czytelniach...

Hajdamaka - jest jeden problem - takie rozważania, w jakie wchodzisz są już o wiele głębsze niż słownikowe znaczenie danego terminu. Panteizm pana A będzie się bardzo różnił od panteizmu pana B, chociaż oba będą panteizmami. Jeśli chodzi o transcendencję i immanenecję bóstwa w rozumieniu chrześcijan - polecam np. Wielki Słownik Teologiczny papcia Ratzingera - w sposób - jak to u niego - wysoce zawikłany, jest to tam wyjaśnione. Podobnie z głębszym znaczeniem innych terminów - to już spojrzenie przez pryzmat konkretnej szkoły filozoficznej lub doktryny. Słownikowe znaczenie poszczególnych pojęć jest proste - takie, jak zawarto w SJP. Żeby je pogłębić, trzeba już użyć pryzmatu konkretnej szkoły - żeby np. ogarnąć pełne znaczenie monizmu, trzeba byłoby zapoznać się z wszystkimi istniejącymi poglądami ontologiczno-metafizycznymi.

W filozofii mało jest pojęć jednoznacznych na płaszczyźnie głębszej niż tylko słownikowe znaczenie danego terminu, niestety. Odpowiedź na pytanie o rozumienie danego pojęcia zwykle trzeba ograniczyć do poglądu danej szkoły filozoficznej, danej religii lub nawet danego konkretnego filozofa. Zupełnie inne jest np. spojrzenie kartezjańskie od neotomistycznego i zupełnie inne w obu tych spojrzeniach jest rozumienie poszczególnych pojęć. Jeszcze inaczej rozumieli je klasyczni filozofowie przyrody na przykład. Dlatego - jeśli chodzi o rozumienie poszczególnych terminów - należałoby zadać pytanie zaostrzające - czyli o to, czyje to ujęcie. Inaczej (czyli żeby zgłębić wszystkie znaczenia danego pojęcia) konieczne byłyby studia filozoficzne i zagłębienie się w filozofię do dna, z brakiem czasu na cokolwiek innego...

Nawet sama materia to pojęcie wieloznaczne - czym innym jest arystotelesowska materia pierwsza kształtowana przez formę substancjalną, a czym innym materia definiowana przez marksistowską dialektykę...

zapytam dziś w zakładzie filozofii starożytnej UW co by polecili. zaraz idę na zajęcia.

Tin - dzieki

M.M. - rozumiem, ale mialem nadzieje, ze jest jakis lsownis terminologii stricte fizloficzno-religijny, gdzie zawezenie tematyki pozwala rozszerzyc hasla. Bardzo krotka definicja monizmu nie wyjsnia tak naprawde nic, ciut szersza dalaby podstawy do wlasnych przemyslen i wyciagania wnioskow. I wlasnie takiego slownika szukam - bardziej przypominajaca anielsko wikipedie niz polska
A co do immanencji i transcendencji JHWH to dostalem bardzo ladne wyjasnienie (na 3 strony Worda ) od znajomego teologa.

Bylem dzis w zaprzyjaznionej ksiegarni i przejrzalem cala polke religioznawcza i filozoficzna. Doszedlem do wniosku, ze najblizsza temu, czego szukam bedzie po prostu "Ontologia" Władysława Stróżewskiego

Było od razu mówić, że drążą Cię kwestie ontologiczne, nie wymądrzałabym się tak wyżej

M.M. - szukalem kompilacji, czegos, co wyciagneloby motywy i pojecia ontologiczne i dodalo do religioznawczych (zastosowanie takich pojec jak transcendencja, immanencja, monizm, dualizm, byt realny, uniwersalia itd. w odniesieniu do przykladowych pradow religijnych - tezim, panteizm, panenteizm itd itp). Niestety, jak Ty i Elona zuawazylyscie, a ja dowiodlem empirycznie (;)) nie ma takiej pozycji w Polsce. Tak wiec, po porownaniu Slownika Religii Eliadego (ktory tez jest ciekawy, zwlaszcza przy cenie 11 zlotych) z Ontologia Strozewskiego doszedlem do wniosku, ze blizsza wyjasnieniu tych pojec jest druga pozycja.
Tak wiec wielkie dzieki za Wasze posty, gdyby nie one, byc moze nie ruszylbym tylka do ksiegarni (bo jechalem po Eliadego).

Stróżewski, brrrr... *drży z przejęciem*

Wiesz, jak cię interesuje ontologia to... mogę podać kilkanaście albo kilkadziesiąt pozycji z tej dziedziny. Tyle, że chyba prościej będzie po prostu załapać się na jakieś wykłady (Byle nie w Warszawie ;> Chyba że się coś zmieniło, ale pewnie nadal królują popłuczyny po Szkole Lwowsko-Warszawskiej i ci wredni analitycy...)

Chimek - nie podawaj mi kilkudziesieciu pozycji, tylko jedna - dwie, ale takie, zeby ocieraly sie jak najbardziej o religioznawstwo (czyli uwypuklajace te pojecia, ktore sa tez wykorzystywane przy opisie religii) oraz byly pisane w miare lopatologicznym jezykiem. Wiesz, to ze sie tym interesuje i nie jestem moze calkowitym laikiem nie oznacza, ze dysponuje takim przygotowaniem jak profesjonalny filozof
A, i zeby zawieraly jak najwicej przykladow (miedzy innymi za to lubie poleconego przez Driade Chmieleckiego )

Hmmm... Wiesz, szczerze mówiąc, mam wrażenie że chcesz złapać kilka srok za ogon. Jeśli chodzi o zabawy z religioznawstwem, nic nie muszę pisać, bo podstawy znasz - Eliade. Warto chyba też van der Leeuwa, ale ja miałem tylko pół roku zabawy z takimi personami, więc to nie jest dla mnie sprawdzony grunt. Generalnie fenomenologia religii, bo przecież nie będziesz się grzebać w, excuse le mot, Frazerze i mu podobnych...

Jeśli zaś chodzi o fenomenologię, bo przecież ma to związek, i to bardzo silny, z tematem, to wiadomo - Husserl (hell, yeah!), czy nasz Ingarden ("Spór..." ciężko dostać, ale warto). Tyle, że to niestety są cholernie trudne rzeczy...

Generalnie rzecz biorąc, nie chciałbym Cię zniechęcać, ale jeśli zabierasz się za maczanie paluszków w ontologii czy metafizyce, to tak jakbyś miał pistolet na wodę i atakował batalion wściekłych szturmowców. Ale warto - z tym że musisz się przebić najpierw przez multum nadmiernie przekomplikowanych koncepcji i setek terminów, które sprowadzają się do podziału na to czy coś istnieje, czy nie.

Tak tu się wymądrzam, ale generalnie problem jest taki (i ze mną przy okazji), że albo są pozycje stricte filozoficzne, albo religioznawcze. Te, które są miksem - już znasz.